به قلم : تیم تحریریه

چکیده:

رفتار سازمانی عبارت است از مطالعه منظم (سیستماتیک) عملیـات، اقـدامات، کارهـا و نگـرش 1 رفتار سازمانی های افرادی که سازمان را تشکیل می دهند. هریک از ما می کوشیم تا هر پدیده ای را بر اساس قضـاوت شـهودی خـود مـورد بررسـی قـرار دهیم. برای مثال، یکی از دوستان دچار سرماخوردگی می شود. بلافاصله به او یادآور مـی شـویم که شما غذای مناسب نخورده اید، لباس مناسب نپوشیده اید، یا ….، ولی این نمی توانـد مـا را از ابراز نظر و قضاوت شهودی باز دارد.

رفتار سازمانی

رفتار سازمانی عبارت است از مطالعه منظم (سیستماتیک) عملیـات، اقـدامات، کارهـا و نگـرش  رفتار سازمانی های افرادی که سازمان را تشکیل می دهند. هریک از ما می کوشیم تا هر پدیده ای را بر اساس قضـاوت شـهودی خـود مـورد بررسـی قـرار دهیم. برای مثال، یکی از دوستان دچار سرماخوردگی می شود. بلافاصله به او یادآور مـی شـویم که شما غذای مناسب نخورده اید، لباس مناسب نپوشیده اید، یا. …، ولی این نمی توانـد مـا را از ابراز نظر و قضاوت شهودی باز دارد. در رفتار سازمانی سعی می شود تا مطالعه یا بررسـی مـنظم (سیستماتیک) جایگزین قضاوت شهودی شـود. یعنـی، کـاربرد مـدارک و شـواهد علمـی کـه در شرایط کنترل شده جمع آوری می شود، بـه شـیوه ای معقـول و حسـاب شـده مـورد سـنجش و ارزیابی قرار می گیرد و در رابطه با هر معلولی در پی علت برمی آیـد. روشـن اسـت کـه وجـود چنین هدفی باعث می شود که به نتایج درستی دست یـابیم. بنـابراین رفتـار سـازمانی، مبتنـی بـر تئوری ها، نتایج و ارمغان های پژوهش های گوناگونی است که به صورت منظم یـا سیسـتماتیک طرح ریزی شده اند.

محورهای رفتار سازمانی

 در رفتار سازمانی چه چیز به صورت منظم مورد مطالعه و تحقیق قرار می گیـرد؟ در پاسـخ بایـد گفت: عملیات، رفتارها و نگرش های مدیران و کارکنان. عموما در رابطه با عملکرد فـرد، سـه عامـل نقـش اساسـی دارنـد: تولیـد (بهـره وری)، غیبـت و جابجایی کارکنان. درباره میزان تولید، بازده یا بهره وری مساله بسیار روشن است. تردیدی نیست که مدیران همواره به کمیت و کیفیت تولید کارکنان توجه می کنند، حال آن که غیبت و جابجـایی کارکنان بر میزان بازده یا تولید کارکنان اثر معکوس دارد. از نظر میزان غیبت کارکنان نمی توان به صورتی روشن مشخص نمود که اگـر فـرد در سـر کـار خود حاضر نباشد، می تواند دارای بازدهی یا تولید باشـد یـا خیـر؟ گذشـته از ایـن، نـرخ بـالای جابجایی کارکنان موجب افزایش هزینه ها می شود و سازمان مجبور می شود که همواره افـرادی با تجربه کمتر را در پست های سازمانی بگمارد. همچنین در رفتار سازمانی به موضوع «رضایت شغلی افراد» توجـه زیـادی مـی شـود، و آن نـوع «نگرش» است. مدیران همواره به سه علت به موضوع «رضایت شغلی افراد» توجه می کنند. نخست، می توان بین رضایت شغلی فرد و تولید یا بهره وری یک رابطه مستقیم مشاهده کرد. دوم، چنین به نظر می رسد که رضایت شغلی فـرد بـا میـزان غیبـت و جابجـایی کارکنـان رابطـه معکوس داشته باشد. سوم، می توان استدلال کرد که مدیران در برابر کارکنان خود احساس مسئولیت انسانی مـی کننـد و باید از نظر عاطفی آن ها را ارضا نمایند. سازمان برخی رشته های علمی مانند جامعه شناسی و روان شناسی از جمله رشته های شـناخته شـده ای هستند که به هنگام مطالعه رفتار مورد توجه قرار می گیرند، ولی در مطالعه این رشته های علمـی تنها به مسائل مربوط به کار توجه نمی شود. برعکس، در رفتار سازمانی، رفتار فـرد یـا گـروه، در رابطه با کار، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. همین امر باعث می شود کـه موضـوع «سـازمان» مطرح شود.

 سازمان

یک ساختار رسمی از کارهای هماهنگ و برنامه ریزی شده است که مستلزم وجـود دو یا چند نفر است تا یک هدف مشترک یا معمولی را تامین نمایند. از ویژگی هـای سـازمان وجـود سلسله مراتب اختیارات و نوعی تقسیم کار است. بنابراین، رفتار سازمانی دربرگیرنـده رفتـار فـرد در سازمان های مختلف خواهد بود.

هدف های رفتار سازمانی

رفتار سازمانی» به دنبال چیست؟ به خوبی می دانیم که این موضـوع بـا مسـاله بهبـود و توسـعه مهارت های انسانی سر و کار دارد. هدف های «بهبود سازمانی» نیز عبارت است از:

  1. کمک به توجیه
  2. پیش بینی
  3. کنترل رفتار انسانی

پیش بینی

 هدف از پیش بینی، توجه به رویدادهای آینده است. براین اساس، مدیریت در صدد برمی آیـد تـا مشخص کند، نتیجه یک اقدام خاص چه خواهد بود. مدیر یک واحد سـازمانی کـه مـی خواهـد کارکنان خود را مورد ارزیابی قرار دهد و ببیند واکنش آنان نسبت به نصـب یـک دسـتگاه جدیـد چیست، درواقع در صدد پیش بینی برمی آید. با توجه به علم «رفتار سازمانی»، مدیرمی تواند برخی از واکنش های رفتاری را نسـبت بـه پدیـده های تغییر، پیش بینی کند. روشن است برای ایجاد تغییرات عمده، راه های زیادی پـیش روی وی قرار دارد. ممکن است مدیر احتمالا در صدد برآید تا نوع واکنش اعضـای سـازمان را نسـبت بـه تغییرات گوناگون بررسی و پیش بینی نماید. به این طریق مدیر مـی توانـد رهیافـت هـایی را کـه موجب پدید آمدن کمترین مقاومت در برابر تغییر خواهند شد، پیش بینی کند و بـرای تصـمیماتی که باید اخذ نماید، از این اطلاعات استفاده کند.

بهبود کیفیت و بازدهی

مدیران باید تولید یا بازدهی را افزایش دهند، کیفیت محصول را بهبود بخشند و خـدمات مناسـبی را ارائه نمایند. برای بهبود کیفیت و افزایش تولید یا بهره وری، باید برنامه هـایی را ماننـد کنتـرل کیفیت، اجرا کنند تا از این راه، کارکنان تشویق شوند در امور سازمان مشارکت فعال نمایند. در جدول شماره یک، اهداف و ویژگی های مدیریت کیفیت جامع ارائه شده است. اساس فلسـفه آن جلب رضایت است که در این راه باید کیفیت محصول را بهبود بخشید. کاربرد مدیریت کیفیت جامع در رفتار سازمانی بسیار مورد توجه است. زیرا اجرای چنـین برنامـه ای باعث می شود که کارکنان در آنچه می خواهنـد انجـام دهنـد، دوبـاره بیندیشـند و در فرآینـد تصمیم گیری های سازمان خود مشارکت فعال داشته باشند. مدیران باید موفقیت هر نوع تلاش برای بهبود کیفیت و بازدهی را درک کنند. در این راه نبایـد از دیدگاه کارکنان غافل بمانند. کارکنان یک نیروی اصلی در ایجاد تحول به حساب می آینـد و مـی توانند به صورت فزاینده ای در برنامه ریزی، جهت ایجاد این گونه تغییرات، مشارکت فعال داشته باشند. با استفاده از بهبود سازمانی می توان به عمق تغییراتی توجه کرد که مدیران باید آن ها را به اجرا درآورند.

 

ارتباط با ما

آدرس: تهران، بزرگراه همت غرب، ابتدای بلوار کوهسار، بن بست گل، پلاک 1، طبقه سوم، واحد 5

پست الکترونیک: info@imcs.institute

تلفن: 44355227-021

آپارات   لینکدین   اینستاگرام